Polisa na życie przedłuża się sama: masz 30 dni przed rocznicą na sprzeciw

W skrócie: polisa na życie UNIQA „Plan Pakietowej Ochrony" jest zawierana na jeden rok polisy (pkt 17 OWU) i po jego upływie przedłuża się automatycznie o kolejny rok na tych samych warunkach (pkt 18). Jeśli nie chcesz przedłużenia, musisz złożyć oświadczenie na piśmie albo mejlem nie później niż 30 dni przed rocznicą polisy (pkt 18). Spóźnisz się o dzień, a umowa trwa kolejny rok. To nie jest pułapka bez wyjścia, bo umowę możesz też wypowiedzieć w każdym czasie ze skutkiem na koniec miesiąca polisy (pkt 29), tyle że wtedy płacisz za ochronę do tego dnia (pkt 30). Ten sam kalendarz działa w drugą stronę: ubezpieczyciel może na rocznicę zaproponować zmianę warunków, a Twoja zgoda ma wtedy postać przelewu. Poniżej rozpisuję, co zrobić, do kiedy i co się stanie, gdy nie zrobisz nic.

W mojej praktyce automatyczne przedłużenie budzi dwa skrajne uczucia. Jedni są zaskoczeni, że polisa „sama się odnowiła", drudzy są zaskoczeni, że wygasła, bo nie zapłacili nowej składki. Oba zaskoczenia biorą się z tego samego: z nieznajomości trzech dat w OWU.

Na jak długo właściwie podpisuję umowę?

Umowę zawiera się na okres jednego roku polisy, liczonego od daty początku ochrony wskazanej w polisie (pkt 17 OWU). Rok polisy to według słowniczka okres 12 miesięcy, który zaczyna się w dniu początku ochrony oraz w każdą rocznicę, a kończy w dniu poprzedzającym rocznicę (pkt 102). Nie jest to więc rok kalendarzowy. Jeśli ochrona zaczęła się 15 marca, rocznica wypada 15 marca każdego kolejnego roku, a 30-dniowy termin na sprzeciw mija 13 lutego.

Po każdym roku umowa ulega przedłużeniu o kolejny rok na tych samych warunkach, o ile żadna ze stron nie postanowi inaczej (pkt 18). Wyjątkiem jest rok, w którym ubezpieczony kończy 70 lat: wtedy umowa rozwiązuje się z ostatnim dniem tego roku polisy bez żadnego oświadczenia (pkt 31 ppkt 5).

Zwróć uwagę na słowo „strony". Oświadczenie o nieprzedłużeniu może złożyć także ubezpieczyciel. W trakcie roku polisy nie może Ci umowy wypowiedzieć, bo art. 830 § 3 Kodeksu cywilnego pozwala ubezpieczycielowi wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie. Na rocznicę może jednak nie przedłużyć umowy albo zaproponować nowe warunki (pkt 19).

Trzy decyzje, trzy terminy, trzy skutki bezczynności

Dwa ostatnie wiersze wyglądają podobnie, a działają odwrotnie. Przy indeksacji stara kwota oznacza „zostaję na starych warunkach". Przy propozycji zmiany warunków stara kwota oznacza „umowa się kończy". Ten mechanizm rozpisałem osobno w tekście o tym, że zapłata składki jest zgodą na nowe warunki, więc tu tylko przypominam: najpierw sprawdź, jaki dokument dostałeś, potem rób przelew.

Co daje 30 dni na sprzeciw i dlaczego akurat tyle?

Termin 30 dni przed rocznicą jest po to, żeby obie strony wiedziały, czy umowa wchodzi w kolejny rok, zanim zacznie się naliczać składka. Ubezpieczyciel w tym samym oknie ma obowiązek przedstawić ewentualną propozycję zmiany warunków, także nie później niż 30 dni przed rocznicą (pkt 20), z wyznaczonym co najmniej 14-dniowym terminem na zapłatę (pkt 21).

Uczciwie: przegapienie terminu na sprzeciw nie jest katastrofą. Umowa przedłuży się, ale następnego dnia możesz ją wypowiedzieć (pkt 29) i zapłacisz za najwyżej jeden pełny miesiąc polisy ochrony, którą realnie dostajesz. Katastrofą bywa odwrotna pomyłka: ktoś zakłada, że polisa „sama się odnowi", nie otwiera listu z propozycją zmiany warunków i po rocznicy zostaje bez ochrony (pkt 31 ppkt 3), a przy nowej umowie wraca karencja 6 miesięcy na śmierć z przyczyn naturalnych (pkt 74).

Czym różni się nieprzedłużenie od wypowiedzenia?

Oba prowadzą do końca umowy, ale różnią się datą i kosztem.

Nieprzedłużenie działa na koniec roku polisy. Zgłaszasz je z wyprzedzeniem 30 dni, ochrona trwa do dnia poprzedzającego rocznicę i za ten czas płacisz normalnie, bo składka należy się za okres ochrony. Za kolejny rok nie płacisz nic.

Wypowiedzenie działa w trakcie roku. Art. 830 § 1 KC pozwala ubezpieczającemu wypowiedzieć umowę ubezpieczenia osobowego w każdym czasie z zachowaniem terminu z umowy albo OWU, a OWU UNIQA ustala ten termin na ostatni dzień miesiąca polisy, w którym złożyłeś oświadczenie (pkt 29). Do tego dnia płacisz (pkt 30). Jeśli składka jest roczna i zapłaciłeś ją z góry, ubezpieczyciel rozlicza ją za czas trwania odpowiedzialności, a za niewykorzystany okres ochrony przysługuje zwrot (art. 813 § 1 KC).

Nie mylić z odstąpieniem. Odstąpienie to 30 dni od zawarcia umowy dla konsumenta i 7 dni dla przedsiębiorcy (pkt 24 OWU, art. 812 § 4 KC) i dotyczy początku umowy, nie jej rocznicy. Po roku trwania umowy odstąpić się nie da, zostaje wypowiedzenie albo nieprzedłużenie.

Czy ubezpieczyciel może zmienić OWU w trakcie umowy?

Może zaproponować zmianę warunków na kolejny rok polisy (pkt 19), nie w środku roku. Kodeks cywilny dokłada tu dwie zasady. Art. 384¹ KC: wzorzec wydany w czasie trwania stosunku ciągłego wiąże drugą stronę, jeżeli został doręczony, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Art. 830 § 4 KC nakazuje stosować tę zasadę także przy zmianie ogólnych warunków ubezpieczenia na życie w czasie trwania umowy, razem z art. 812 § 8 KC, który każe ubezpieczycielowi przedstawić na piśmie różnice na niekorzyść ubezpieczającego; jeśli tego nie zrobi, nie może się na nie powoływać.

Wniosek praktyczny: nowe OWU nie wchodzą w życie „po cichu". Musisz je dostać, a jeśli się nie zgadzasz, masz narzędzie w postaci wypowiedzenia. Milczenie po doręczeniu jest jednak zgodą.

Jak to wygląda przy OC samochodu, a jak przy NNW dziecka?

Porównanie pomaga zrozumieć, dlaczego przy polisie na życie trzeba patrzeć w kalendarz. Obowiązkowe OC komunikacyjne też przedłuża się automatycznie, jeśli posiadacz pojazdu nie wypowie umowy najpóźniej na jeden dzień przed końcem 12-miesięcznego okresu (art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych), a zakład ma obowiązek wysłać informację o składce na kolejny rok co najmniej 14 dni wcześniej (art. 28 ust. 1b). Podobieństwo: brak reakcji równa się kolejny rok. Różnica: przy OC sprzeciw składasz dzień przed końcem, przy polisie na życie 30 dni przed.

Odwrotnie działa NNW dziecka. Tam roczna polisa kończy się z upływem okresu i trzeba ją zawrzeć na nowo, o czym pisałem przy okazji wznowienia NNW dziecka ze zniżką 10%, gdzie ryzykiem nie jest niechciane przedłużenie, tylko dziura w ochronie między jedną umową a drugą. Trzy produkty, trzy różne domyślne zachowania po roku: OC przedłuża się dzień przed, polisa na życie 30 dni przed, NNW dziecka nie przedłuża się wcale. Jeśli masz wszystkie trzy, masz trzy różne alarmy w kalendarzu.

Prosta procedura na 45 dni przed rocznicą

1. Sprawdź datę początku ochrony w polisie i odlicz 30 dni wstecz od rocznicy. To Twój ostatni dzień na sprzeciw (pkt 18) i termin bliski temu na wniosek o zmianę zakresu (pkt 44).
2. Zdecyduj: kontynuacja, zmiana wariantu, koniec. Zmiana wariantu zachowuje ciągłość i karencje, rezygnacja je zeruje.
3. Poczekaj na list z ubezpieczalni. Jeśli przyszła propozycja zmiany warunków albo indeksacji, przeczytaj, która to z nich, zanim zrobisz przelew.
4. Oświadczenie wyślij pisemnie albo mejlem i zachowaj potwierdzenie daty. OWU dopuszcza obie formy (pkt 18, 27, 29).
5. Jeśli masz stałe zlecenie, dopasuj kwotę do decyzji. Bank nie czyta OWU.

Przeczytaj również

• Zmiana i wypowiedzenie polisy na życie
• Nieopłacona składka: od kiedy brak ochrony