Zawiesiłeś opłacanie składki polisy na życie? Od kiedy nie masz ochrony

W skrócie: ochrona z polisy na życie nie kończy się w dniu, w którym nie zapłaciłeś raty składki. W OWU UNIQA „Plan Pakietowej Ochrony" (pkt 42) ubezpieczyciel najpierw wysyła wezwanie z dodatkowym terminem nie krótszym niż 7 dni od jego otrzymania, i dopiero gdy ten termin minie bez wpłaty, odpowiedzialność ustaje w dniu wskazanym w wezwaniu. Wtedy umowa rozwiązuje się (pkt 31 ppkt 7), a składka za okres, w którym ochrona trwała, nadal jest należna. Kodeks cywilny (art. 830 § 2) traktuje taką sytuację jak wypowiedzenie umowy przez Ciebie. Powrót to nowa umowa: nowa ocena ryzyka, nowa karencja 6 miesięcy na śmierć z choroby (pkt 74) i składka według wieku z dnia nowego wniosku (pkt 34). Dla osoby, która w przerwie skończy 55 lat, ta sama ochrona zdrożeje z 44 zł do 97 zł miesięcznie.

Piszę o tym, bo „zawieszenie" polisy na życie to w mojej praktyce jedno z częściej wypowiadanych życzeń: gorszy miesiąc w firmie, remont, nieplanowany wydatek. Klient zakłada, że przestanie płacić na chwilę i wróci. Tymczasem w tych OWU nie ma instytucji zawieszenia ani wznowienia. Jest wezwanie, ustanie ochrony i rozwiązanie umowy. Poniżej oś czasu i realny koszt takiej przerwy.

Od kiedy w ogóle działa ochrona i za co płacisz składkę?

Kodeks cywilny w art. 814 § 1 mówi, że odpowiedzialność ubezpieczyciela zaczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. OWU powtarza to w pkt 22: ochrona rozpoczyna się w dniu wskazanym w polisie, nie wcześniej niż następnego dnia po zapłaceniu składki. Pierwsza składka jest zresztą warunkiem zawarcia umowy (pkt 12 ppkt 1). Ta reguła z art. 814 KC nie jest specyfiką polis na życie; identycznie liczy się pierwszy dzień ochrony w NNW dziecka, co opisałem na poradniku nnwdziecka.pl.

Składkę płacisz z góry (pkt 36), miesięcznie, kwartalnie, półrocznie albo rocznie (pkt 37), na rachunek i w terminach z polisy lub aneksu (pkt 40). Składka jest zapłacona tylko wtedy, gdy spełnisz trzy warunki naraz (pkt 41): pełna wysokość, właściwy rachunek, termin wymagalności. Przelew połowy kwoty albo przelew na stary rachunek po aneksie do polisy to w rozumieniu OWU brak zapłaty.

Co się dzieje dzień po dniu, gdy rata nie wpłynie?

Po pierwsze, między terminem wymagalności a końcem dodatkowego terminu ochrona trwa. Jeśli w tym okresie dojdzie do zdarzenia, umowa jest w mocy, a zaległa składka jest po prostu należna. To działa na Twoją korzyść przy jednym spóźnionym przelewie.

Po drugie, dodatkowy termin liczy się od otrzymania wezwania, a wezwanie idzie na adres, który podałeś. Masz obowiązek zgłaszać zmianę danych teleadresowych (pkt 69 ppkt 3). Kto się przeprowadził i tego nie zgłosił, dowie się o rozwiązaniu umowy po fakcie.

Punkt 42 mówi też wprost o skutku finansowym, cytuję: „nasza odpowiedzialność ustanie w terminie, który wskażemy w wezwaniu, ale nie zwalnia Cię to z obowiązku zapłaty składki za okres, w jakim udzielaliśmy ochrony". Przerwa w płaceniu nie jest więc darmowa nawet wtedy, gdy kończy się rozwiązaniem umowy.

Kto tu kogo wypowiedział?

Ludzie mówią „ubezpieczyciel mi zerwał polisę na życie". Kodeks cywilny widzi to odwrotnie. Art. 830 § 2 stanowi, że w braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w OWU. Ubezpieczyciel sam wypowiedzieć umowy na życie nie może poza przypadkami wskazanymi w ustawie (art. 830 § 3). Innymi słowy: nie płacąc, składasz oświadczenie o wypowiedzeniu, tylko przelewem zamiast pismem.

Skoro tak, to lepiej wypowiedzieć świadomie. OWU daje trzy drogi wyjścia, każda z innym skutkiem:

Miesiąc polisy to nie miesiąc kalendarzowy: zaczyna się w dniu początku ochrony i w tym samym dniu każdego kolejnego miesiąca (pkt 102 ppkt 8). Wypowiedzenie złożone 5 dnia miesiąca polisy działa więc do końca tego miesiąca polisy, nie do końca miesiąca w kalendarzu.

Czy da się wrócić do tej samej polisy na życie?

W tych OWU nie ma zapisu o wznowieniu rozwiązanej umowy. Powrót oznacza nowy wniosek i nową umowę, a to uruchamia od zera wszystko, co przy pierwszym zakupie:

• ocenę ryzyka (pkt 15–16): ubezpieczyciel może zażądać informacji o zdrowiu i dokumentów, a potem zawrzeć umowę, odmówić albo zaproponować inne warunki; o tym, jak wygląda ta ocena, pisałem przy badaniach medycznych przy zawieraniu polisy na życie;
• taryfę i wiek z dnia nowego wniosku (pkt 32 ppkt 1, 34 ppkt 1);
• karencję: brak ochrony przy śmierci z choroby w pierwszych 6 miesiącach (pkt 74), a w umowach dodatkowych 6 miesięcy przy śmierci z zawału lub udaru (OWUD PPOZU pkt 5) i 3 miesiące przy poważnym zachorowaniu, operacji i pobycie w szpitalu z powodu choroby (OWUD PPOCU pkt 28, PPOOM pkt 10, PPOCP pkt 32);
• limit wieku: nową umowę może zawrzeć tylko osoba, która nie ukończyła 65 lat (pkt 10), podczas gdy trwająca umowa działa do końca roku polisy, w którym ubezpieczony kończy 70 lat (pkt 31 ppkt 5).

Przerwa w płaceniu po 65. urodzinach zamyka więc drogę powrotu do tego produktu w ogóle.

Ile kosztuje dwumiesięczna przerwa? Schemat liczbowy

Założenia, jawnie: ubezpieczony ma wariant DLA MNIE z najniższą sumą, kupiony w wieku 54 lat za 44 zł miesięcznie (cennik 18–54 lata); przestaje płacić, umowa rozwiązuje się; po dwóch miesiącach, już po 55. urodzinach, składa nowy wniosek na ten sam wariant; ocena ryzyka wypada pozytywnie. Zakładam też, że pierwotna umowa trwałaby dalej na dotychczasowych warunkach. To ilustracja mechanizmu, nie oferta.

Dwa „zaoszczędzone" przelewy po 44 zł, czyli 88 zł, kosztują w tym schemacie 636 zł rocznie przez każdy kolejny rok umowy i osiem miesięcy bez ochrony na wypadek śmierci z choroby. Nie podam różnicy przy innym wieku albo wariancie, bo zależy od taryfy na dzień wniosku (pkt 32), ale mechanizm jest ten sam: przerwa przesuwa Cię do droższej kolumny cennika i cofa do początku karencji.

Co zrobić, gdy naprawdę nie masz z czego zapłacić?

• Zmień częstotliwość na rocznicę. W każdą rocznicę możesz przejść na inną częstotliwość płatności, wniosek składasz miesiąc wcześniej (pkt 38). Przy sezonowych dochodach składka roczna płacona w dobrym miesiącu bywa łatwiejsza niż dwanaście małych.
• Obniż wariant zamiast rezygnować. Zmiana wariantu w dół w rocznicę (pkt 43) nie uruchamia żadnej karencji. Lepiej mieć 30 000 zł ochrony niż 0 zł.
• Zrezygnuj z pakietu dodatkowego, zostaw umowę podstawową. Pkt 43 ppkt 2 pozwala w rocznicę zrezygnować z pakietu dodatkowego.
• Jeśli rata już przepadła, zapłać w dodatkowym terminie z wezwania. Do tego dnia umowa trwa bez żadnych konsekwencji poza samą zaległością.
• Jeśli decydujesz się kończyć, wypowiedz pisemnie (pkt 29). Wiesz wtedy, do którego dnia masz ochronę, zamiast czekać na wezwanie.

Uczciwie: jeśli polisa na życie była kupiona pod kredyt, który już spłaciłeś, rezygnacja może być rozsądna. Problemem nie jest rezygnacja, tylko rezygnacja przez zaniechanie, po której ktoś chce wrócić.

Przeczytaj również

• Ubezpieczenie na życie po 50-tce: na co uważać
• Ubezpieczenie na życie po 65. roku życia