Checklista: dobre ubezpieczenie na życie w 10 punktach

W skrócie: dobrą polisę na życie poznaje się po dziesięciu rzeczach, a żadna z nich nie jest ceną. Sprawdź kolejno: sumę dopasowaną do zobowiązań, zakres rozbity na przyczyny śmierci, karencje, katalog poważnych zachorowań, wyłączenia z progiem alkoholowym, poprawne wskazanie uposażonego, termin wypłaty, prawo do odstąpienia i wypowiedzenia, zasady automatycznego przedłużenia oraz granice wieku. Przejście tej listy zajmuje jakieś czterdzieści minut z warunkami umowy w ręku i jest to najlepiej wykorzystane czterdzieści minut w całym procesie zakupu.

1. Suma ubezpieczenia liczona od zobowiązań, nie od składki

Większość ludzi zaczyna od pytania „ile to kosztuje” i dobiera sumę do budżetu. Odwróć to. Policz saldo kredytów, koszty stałe rodziny przez dwa do trzech lat i ewentualne wykształcenie dzieci, a dopiero z tej kwoty schodź w dół, jeśli składka wychodzi za wysoka. Wtedy przynajmniej wiesz, jaką część ryzyka zostawiasz nieprzykrytą.

2. Zakres rozbity na przyczyny — tu kryje się największa różnica

To punkt, który najczęściej zaskakuje klientów. Suma za śmierć nie jest jedna. W typowych wariantach ochronnych wygląda to tak:

Reklamy operują najwyższą liczbą z tej tabeli, czyli wypadkiem komunikacyjnym. Statystycznie najbardziej prawdopodobna jest ostatnia pozycja. Patrz zawsze na wiersz „śmierć naturalna” — to jest realna wartość Twojej polisy.

3. Karencje, czyli od kiedy to naprawdę działa

Ochrona zaczyna się nie wcześniej niż następnego dnia po zapłaceniu składki, ale część świadczeń rusza znacznie później. W warunkach, które analizuję, karencja przy śmierci z przyczyn naturalnych wynosi zwykle sześć miesięcy, przy poważnych zachorowaniach i pakietach onkologicznych trzy miesiące, a świadczenia assistance bywają dostępne od pierwszego dnia. Osobna zasada dotyczy podwyższania ochrony: po podniesieniu wariantu przez kolejne sześć miesięcy obowiązuje najczęściej poprzednia, niższa suma.

4. Katalog poważnych zachorowań, a nie nazwa umowy

Umowa dodatkowa nazywa się „poważne zachorowanie”, ale płaci wyłącznie za rozpoznania z konkretnego wykazu. W warunkach spotykam katalogi oznaczone literami A, B i C oraz wykaz liczący kilkadziesiąt pozycji. Ważne są też procenty: zawał serca i udar mózgu to zwykle 100% sumy, ale na przykład angioplastyka wieńcowa już tylko 20%. Do tego dochodzi limit — suma świadczeń w ramach jednej grupy chorób nie może przekroczyć 100% sumy ubezpieczenia. Poproś o wykaz przed podpisem, nie po diagnozie.

5. Wyłączenia, w tym próg alkoholowy wyrażony liczbą

Standardowe wyłączenia to wojna, świadome uczestnictwo w aktach terroru, przemocy i zamieszkach oraz samobójstwo w okresie dwóch lat od zawarcia umowy. W umowach dodatkowych dochodzą samookaleczenie, AIDS i HIV oraz masowe skażenie.

Osobno zwracam uwagę na alkohol, bo to wyłączenie ma postać progu liczbowego: od 0,2 promila we krwi albo 0,1 mg/dm³ w wydychanym powietrzu. Nie ma tu miejsca na uznaniowość — decyduje wynik badania. Tej samej kategorii są leki przyjęte bez zalecenia lekarza i środki odurzające.

6. Uposażony wskazany poprawnie

Wskazuj imię, nazwisko i PESEL, a przy kilku osobach określ udziały procentowe sumujące się do stu. Wskaż uposażonych zastępczych. Aktualizuj wskazanie po każdej zmianie życiowej.

Stawka jest wysoka, bo zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego suma przypadająca uposażonemu nie należy do spadku — czyli omija postępowanie spadkowe, zachowek i wierzycieli. Ale art. 832 § 1 mówi, że wskazanie staje się bezskuteczne, gdy uprawniony zmarł przed ubezpieczonym albo umyślnie przyczynił się do jego śmierci, a § 2 dodaje, że wtedy suma trafia do najbliższej rodziny w kolejności ustalonej w warunkach umowy. Jedno nieaktualne pole na formularzu potrafi przekierować całą wypłatę.

7. Termin wypłaty — sprawdź, czy umowa jest lepsza od ustawy

Kodeks cywilny w art. 817 daje ubezpieczycielowi trzydzieści dni od zawiadomienia o wypadku. Dobre warunki umowne skracają ten termin — spotykam zapisy o wypłacie w ciągu dwudziestu jeden dni, z zachowaniem zasady, że część bezsporna świadczenia jest wypłacana w terminie podstawowym, nawet gdy reszta wymaga wyjaśnień. Odmowa musi zawierać powód, podstawę prawną i pouczenie o drodze sądowej.

8. Odstąpienie i wypowiedzenie

Konsument ma trzydzieści dni na odstąpienie od umowy, przedsiębiorca siedem. Wypowiedzieć umowę można co do zasady w każdym czasie, ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca polisy — co nie zwalnia ze składki za okres udzielonej ochrony. Warto znać te terminy przed podpisem, a nie szukać ich w panice miesiąc później.

9. Automatyczne przedłużenie i cicha zmiana warunków

Umowa zawierana jest zwykle na rok polisy i przedłuża się automatycznie. Oświadczenie o nieprzedłużeniu trzeba złożyć najczęściej minimum trzydzieści dni przed rocznicą. Najważniejszy jest jednak inny zapis: ubezpieczyciel może zaproponować zmianę warunków, a opłacenie wskazanej składki oznacza zgodę na nowe warunki. Korespondencję sprzed rocznicy czytaj, zamiast odkładać.

10. Granice wieku

Do umowy przystępuje się zwykle po ukończeniu 18 i przed ukończeniem 65 roku życia, przy wymogu miejsca zamieszkania w Polsce. Umowa rozwiązuje się natomiast z ostatnim dniem roku polisy, w którym ubezpieczony ukończył 70 lat. Jeśli planujesz ochronę „na starość”, sprawdź tę datę na starcie, bo jest twarda.

Punkt bonusowy. Art. 834 Kodeksu cywilnego: po trzech latach od zawarcia umowy ubezpieczyciel nie może już podnieść zarzutu, że przy jej zawieraniu podano nieprawdziwe informacje. Termin ten można w umowie skrócić, ale nie wydłużyć. To argument, żeby nie odkładać zakupu.

Przeczytaj również

• Jak czytać OWU polisy na życie
• Najczęstsze błędy przy kupnie polisy